Flamenco met hart en ziel

Delen via Whatsapp Delen via Facebook Messenger Delen via Facebook

zo 6 november 2016

Van 8 september tot 2 oktober was er weer een Bienal Flamenco de Sevilla, een van de grootste festivals voor flamencokunst ter wereld. Een maand lang staat de Andalusische hoofdstad in het teken van flamenco. Was het tien jaar geleden nog lastig voor artiesten om met een experiment te komen, dit keer leek er wat meer lef in de programmering te zitten. Ik heb in ieder geval flamenco in vele kleuren mogen zien: dans op klompen, hekserij, maar ook 'lo puro': zigeunerflamenco volgens de oudste tradities. Niet alles was naar mijn smaak. Maar wat de stijl ook was, de passie spatte er van af. Veel van de voorstellingen die ik gezien heb, wonnen een Giradillo – de prijs die na wordt gegeven aan de meest opmerkelijke werken van het festival.

(Bij)geloof

Het spirituele en flamenco gaan van oudsher hand in hand. Tijdens deze Bienal waren er twee uiterste te zien op dit vlak: Patricia Guerrero die zich al dansend ontdoet van haar juk in een streng Katholieke setting. Het theater ruikt naar wierook en de danseressen zijn dik ingepakt in strenge jurken. Uiteindelijk weet ze zich los te gooien van schuld en boete en de vrijheid te vinden. Haar voorstelling Catedral won de Giradillo voor de beste voorstelling.

Bijgeloof en angstige voorgevoelens vormden de rode draad van de voorstelling Dju-Dju van Isabel Bayón onder de regie van Israel Galván. De opvallende titel verwijst naar hekserij en 'het boze oog'. In de voorstelling gaat Bayón de confrontatie met alle mogelijke ongeluksuitlokkers aan: ze loopt onder een ladder, morst zout, breekt een spiegel en ga zo maar door. Het wordt een gedenkwaardige avond waarbij publiek wegloopt en door de zaal schreeuwt dat het flamenco wil zien. De dans is inderdaad niet altijd flamenco en de ensceneringen soms ronduit clownesk, bijna slapstick. Toch kon dit werk op vele fans rekenen. Dat belooft spannend te worden wanneer deze voorstelling naar Nederland komt tijdens de Nederlandse Flamenco Biënnale aanstaande januari..

De speciaal voor het festival geopende kerk San Luis de Los Franceses bood onderdak aan de concerten van zangeres Rocío Márquez en Fahmi Alqhai op de viola da gamba. Het duizelingwekkende klatergoud en de barokke aankleding van de kerk gecombineerd met de feeerieke stem van Márquez maakten het tot een bijna spirituele ervaring. De voorstelling won een Giradillo voor 'vernieuwing'. Márquez zal in januari het Nederlandse flamencofestival openen met de voorstelling 'Fantasia para violonchelo y flamenco.'

Afscheid van Rafaela Carrasco

Rafaela Carrasco nam tijdens dit festival afscheid van het Ballet Flamenco de Andalucía met de allerlaatste uitvoering van het stuk 'Tierra Lorca'. De danseres was creatief directeur van het befaamde gezelschap. De voorstelling was het 'ballet' waardig waarbij ook het corps de ballet indruk maakte op de Giradillo jury en beloond werd met een award. Carrasco wordt opgevolgd door Rafael Estévez die bekend staat om zijn moderne choreografieën.

Grenzeloze snaren

Flamencopianist Dorantes was meerdere keren te zien dit festival. Met het Taksim Trio bracht hij een prachtige mix van jazz en flamenco naar de sprookjesachtige binnenplaats van het Alcazar. De muzikanten maakten samen een reis van Andalusië naar Turkije en onderzochten hun gedeelde zigeunnerroots. Dorantes speelde ook in de zeer het 'gedanste concert' Secreto a Voces van Anabel Veloso met een mix van klassieke muziek en flamenco.

Zigeunervrouw op klompen

Traditiegetrouw waren er ieder weekend ook weer gratis buitenvoorstellingen. Heel indrukwekkend was Belén Maya die in en om het kloostercomplex van Santa Clara scenes uit haar voorstelling Romnia danste. Ze liet heel vier aspecten van zowel de zigeunergeschiedenis als fases uit een vrouwenleven zien. Als krachtige amazone, gekleed in een zwart jurk met één blote borst. Als jong meisje met rinkelkettingen om dat op straat danst om wat bij te verdienen. Als radeloze oudere vrouw op houten klompen, gekleed in een trui en met herhaalde bewegingen troost zoekend. De tekst die uit de speakers klinkt herinnert aan de zigeunervervolging in de Tweede Wereldoorlog. Uiteindelijk eindigt ze op de binnenplaats van het oude klooster Santa Clara in een witte trouwjurk, vrolijk dansend op Crocs en in kennelijke staat om uiteindelijk een duik te nemen in de fontein.

Flamencomachine

Voorafgaand aan veel voorstellingen was op verschillende locaties de Máquina de Flamenco in werking te zien. Deze muziekmachine maakt verschillende flamencoritmes. Hij wordt solo bediend, maar vaak spelen er ook gastmuzikanten mee. Er zijn verschillende varianten van de máquina: de houten dansende schoentjes van 'Melquiades' en de groter uitgevoerde 'Carmen'. Er waren ook mini-versies te koop ('Zapatitos') die als speeldoosje een buleriasritme lieten horen met op de maat dansende kleine schoentjes.

Vier uur improvisatie

Danseres Rocío Molina staat bekend om haar experimenten, en dit jaar bracht ze iets ronduit spectaculairs: een geimproviseerde voorstelling die vier uur zou gaan duren. Niet alleen dat, de voorstelling begon ook om elf uur 's avonds. Een hele inspanning, zowel voor publiek als artiesten. Maar niemand heeft zich verveeld of haakte voortijdig af. Het publiek kon suggesties doen als input voor de improvisaties en zelfs kledingstukken aanbrengen. Ook was er een eigen Whatsapp groep waarin de voorstelling besproken werd. 'Het publiek' was trouwens niet alleen in de zaal aanwezig. De voorstelling werd live gestreamed vanuit het theater. Onder meer op www.flamencoagenda.nl was de voorstelling te volgen. Rocóo Molina komt in januari deze kant op voor de Nederlandse Biënnale met een nieuwe voorstelling die deze maand in premiere gaat in Parijs.

De traditie

Pure flamenco werd gebracht door onder meer Antonio Molina 'El Choro'. Tot nu toe was de jonge danser al een aantal keer te zien als gastdanser bij grote muzikanten, zoals onlangs op tournee in Nederland met gitaargrootheid Vicente Amigo. Maar nu bracht hij zijn eigen programma onder de titel Aviso: Bayles de Jitanos. De titel verwijst naar het begin van flamenco als podiumkunst. Het teruggrijpen op de geschiedenis van flamenco en de zigeunertradities is een rode draad in veel 'puro' voorstellingen.

De grote danser Farruquito vertelde het verhaal van zijn familie met Baile Moreno. De voorstelling werd afgesloten met het officiele debuut van zijn 5-jarige zoon Juan el Moreno.

Zanger José Valencia is bij veel Nederlandse aficionados als begeleidende zanger van grote dansers bekend. En ook hij bracht nu met een eigen voorstelling. Hij maakte de voorstelling met de zanger El Lebrijano die onlangs onverwachts overleed. Zijn referentie aan de zanger werd door het festival 'het meest magische moment' van het festival genoemd. Valencia is in januari tijdens het Nederlandse festival te zien.

De slotvoorstelling van het festival was heel puro. Zanger José Mercé wist een vol Maestranza theater bijna twee uur te boeien met traditionele flamenco. Afwisselend begeleid door topgitaristen Tomatito, Pepe Habichuela en Alfredo Lagos zorgde het concert voor een waardige afsluiting van deze negentiende editie van 's werelds grootste flamencofestival.


Tekst en foto's: Ginette Lavell www.flamencoagenda.nl

 Meer Latin nieuws

Zwoele ritmes

Tara gaat gebukt onder haar duffe kantoorbaan in hartje Brussel en balanceert op de rand van een burn-out. Dat ze op het..

Kevin Johansen + The Nada

Op 25 november komt Kevin Johansen met zijn band The Nada naar de Melkweg in Amsterdam. Deze Amerikaans-Argentijnse..

Advertorial

Like us on Facebook

Amsterdams Andalusisch Orkest opent Turning East Festival in het Concertgebouw en lanceert hun debuutalbum.

 

LAS HIJAS DE ABRIL, een film van Michel Franco

Op 18 januari 2018 is de premiere van de film Las Hijas de Abril; een bijzondere Spaansta..

Première El Dorado World Tour van Shakira uitgesteld

De première van de El Dorado World Tour van Shakira in Keulen is een aantal dagen..

Advertorial

Biezenmortel Xmas Edition 2017

Lula All Stars - Salsa de la Buena

De sound van de Lula All Stars is sterk beïnvloed door de Cubanen, maar om het Cubaans te noemen….

Interview Evelyn Dupuy Ferrer

Ik ken Evelyn alweer enige tijd. Ik heb haar ooit ontmoet in Casa de la Trova, Santiago de Cuba en in Nederland van haar samenwerk...

Churros

De meeste mensen zijn wel bekend met Churros, de Spaanse donut. Deze snack is niet alleen populair in Spanje. Ook in de...

Advertorial

Follow us on Instagram: https://www.instagram.com/latinworld.nl/

In gesprek met Ephrem J

Na zijn optreden zaterdagavond tijdens Latin dance Night Groningen, hadden wij van Latin-Magazine een kort gesprek met deze..

Dansschool in the spotlight: Salsamotion

Salsamotion bestaat al sinds 2004 en geeft lessen in Salsa, bachata en Kizomba voor beginners tot vergevorderden. Er wordt lesgegeven in het Danshuis Haarlem in het centrum van Haarlem.